HACCP-05-05 | MODUL 5

APAKAH MAKLUMAT PRODUK YANG PERLU DIREKODKAN?

Kategori: HACCP
Siri: Pembelajaran HACCP KUDEN Academy
Modul: 5 — Pasukan, Skop dan Produk
Artikel: HACCP-05-05
Tahap: Asas
KUDEN ACADEMY

MENGAPAKAH MAKLUMAT PRODUK PERLU DIREKODKAN DENGAN TEPAT?

Dalam HACCP-05-04 kita telah memahami bagaimana Product Description dibangunkan.

Sekarang kita masuk satu tahap lebih khusus:

“Apakah maklumat mengenai produk yang sebenarnya perlu direkodkan?”

Tujuannya bukan untuk memenuhi ruang dalam borang.

Maklumat produk dikumpulkan supaya Pasukan HACCP mempunyai fakta yang mencukupi untuk memahami produk sebelum hazard analysis dilakukan.

Prinsipnya:

DATA PRODUK → FAHAM PRODUK → FAHAM PROSES → ANALISIS HAZARD

Jika maklumat produk salah, tidak lengkap atau sudah tidak terkini, keputusan HACCP selepas itu juga boleh tersasar.

1. ADAKAH SEMUA PRODUK MEMERLUKAN MAKLUMAT YANG SAMA?

Tidak semestinya.

Jenis maklumat bergantung kepada:

• jenis produk;

• formulasi;

• proses;

• pembungkusan;

• penyimpanan;

• pengedaran;

• jangka hayat;

• cara penggunaan; dan

• faktor keselamatan makanan yang relevan.

Produk sejuk beku mungkin memerlukan perhatian khusus kepada keadaan suhu.

Produk kering mungkin mempunyai ciri produk yang berbeza.

Produk sedia dimakan pula mungkin memerlukan pertimbangan yang berlainan daripada produk yang perlu dimasak sebelum dimakan.

Jadi jangan sekadar menyalin satu borang daripada produk lain.

Tanya:

“Apakah maklumat yang diperlukan untuk memahami keselamatan produk ini?”

2. APAKAH MATRIKS ASAS MAKLUMAT PRODUK?

Sebagai panduan, maklumat boleh disusun dalam matriks berikut:

Maklumat	Soalan Utama
Identiti produk	Apakah produk ini?
Komposisi	Daripada apa produk dibuat?
Ciri produk	Apakah sifat penting produk?
Proses utama	Apakah proses utama yang dilalui?
Pembungkusan	Bagaimanakah produk dibungkus?
Jangka hayat	Berapa lama produk ditetapkan untuk disimpan?
Penyimpanan	Dalam keadaan apa produk perlu disimpan?
Pengedaran	Bagaimanakah produk dihantar atau diedarkan?
Pelabelan	Apakah arahan atau maklumat penting kepada pengguna?
Intended use	Bagaimanakah produk dijangka digunakan?
Intended consumer	Siapakah pengguna yang dijangka?

Tidak semua ruang perlu dipenuhi dengan maklumat yang tidak relevan.

Tetapi perkara penting tidak boleh ditinggalkan hanya kerana data sukar diperoleh.

3. APAKAH MAKLUMAT IDENTITI PRODUK YANG PERLU DIREKODKAN?

Produk perlu dikenal pasti dengan jelas.

Maklumat boleh merangkumi perkara seperti:

nama produk;

nama atau kod dalaman;

varian produk;

atau kumpulan produk jika beberapa produk dianalisis bersama.

Tujuannya ialah mengelakkan kekeliruan.

Contohnya, sebuah syarikat mungkin menghasilkan beberapa jenis sambal:

• sambal ayam;

• sambal bilis;

• sambal udang; dan

• sambal vegetarian.

Nama “sambal” sahaja tidak cukup tepat jika perbezaan bahan boleh mempengaruhi analisis.

Prinsipnya:

SATU REKOD MESTI JELAS PRODUK MANA YANG DIMAKSUDKAN

4. APAKAH MAKLUMAT KOMPOSISI YANG PERLU DIREKODKAN?

Pasukan perlu memahami bahan yang membentuk produk.

Maklumat boleh diperoleh daripada:

• formulasi;

• resipi terkawal;

• spesifikasi ramuan;

• senarai bahan; dan

• dokumen teknikal berkaitan.

Perhatian bukan hanya diberikan kepada bahan utama.

Ramuan dalam kuantiti kecil juga boleh mempunyai kepentingan keselamatan makanan.

Contohnya:

bahan pengawet;

asid;

bahan tambahan makanan;

rempah;

atau ramuan yang mengandungi alergen.

Jadi:

KUANTITI KECIL ≠ TIDAK PENTING

Yang menentukan kepentingan ialah hubungannya dengan produk dan keselamatan makanan.

5. ADAKAH KUANTITI ATAU FORMULASI PERLU DIREKODKAN?

Apabila formulasi mempengaruhi ciri keselamatan produk, maklumat tersebut perlu dikawal dengan baik.

Sebagai contoh, perubahan pada bahan tertentu boleh mempengaruhi:

• pH;

• aktiviti air;

• kestabilan produk;

• alergen;

• keberkesanan sistem pengawetan; atau

• keadaan lain yang relevan.

Ini tidak bermaksud semua formula rahsia mesti dicetak dalam setiap borang HACCP.

Pasukan boleh menggunakan rujukan kepada dokumen formulasi terkawal.

Yang penting ialah:

PASUKAN HACCP MENGGUNAKAN FORMULASI YANG BETUL DAN TERKINI

6. APAKAH CIRI FIZIKAL DAN KIMIA PRODUK YANG PERLU DIREKODKAN?

Bergantung kepada produk, beberapa ciri mungkin mempunyai kepentingan terhadap keselamatan makanan.

Contohnya:

pH;

aktiviti air (aw);

kandungan garam;

kepekatan gula;

atau parameter lain yang relevan.

Namun jangan memasukkan parameter hanya kerana pernah melihatnya dalam borang HACCP orang lain.

Tanya:

“Adakah parameter ini mempengaruhi keselamatan produk kita?”

Jika ya:

bagaimanakah ia diukur?

apakah spesifikasinya?

dari mana nilai tersebut diperoleh?

adakah datanya boleh dipercayai?

7. MENGAPAKAH NILAI pH DAN aw TIDAK BOLEH DIANGGAP SEMATA-MATA?

Nilai teknikal perlu berdasarkan produk sebenar.

Jangan menulis:

“pH lebih kurang 4.”

hanya berdasarkan rasa masam.

Begitu juga jangan menganggap produk kering mempunyai aw tertentu hanya kerana produk kelihatan kering.

Jika sesuatu parameter digunakan sebagai maklumat penting dalam keselamatan produk, ia perlu mempunyai asas pengukuran atau bukti yang sesuai.

Prinsipnya:

NILAI TEKNIKAL → DATA SEBENAR → KAEDAH SESUAI → REKOD

Bukan:

AGAKAN → MASUK BORANG → DIANGGAP FAKTA

8. APAKAH MAKLUMAT PROSES UTAMA YANG PERLU DIREKODKAN?

Pada peringkat Product Description, pasukan boleh merekodkan jenis proses utama yang digunakan.

Contohnya:

• pemanasan;

• pasteurisasi;

• penyejukan;

• pembekuan;

• pengeringan;

• fermentasi;

• retort; atau

• proses lain yang berkaitan.

Tetapi jangan masukkan keseluruhan urutan proses di sini.

Itu akan dibangunkan secara sistematik dalam:

MODUL 6 — CARTA ALIR PROSES

HACCP-05-05 hanya memastikan pasukan mempunyai maklumat yang cukup untuk memahami jenis produk dan sifat pemprosesannya.

9. APAKAH MAKLUMAT PEMBUNGKUSAN YANG PERLU DIREKODKAN?

Pasukan perlu mengenal pasti sistem pembungkusan yang digunakan.

Maklumat boleh termasuk:

• jenis pembungkusan;

• bahan pembungkusan;

• bentuk atau saiz yang relevan;

• sistem penutupan;

• keadaan pembungkusan; dan

• ciri khusus yang mempunyai hubungan dengan keselamatan makanan.

Contohnya, produk mungkin dibungkus dalam:

botol;

bekas plastik;

pek fleksibel;

tin;

atau sistem pembungkusan lain.

Bagi sesetengah produk, integriti pembungkusan mempunyai peranan penting dalam mengekalkan keselamatan produk.

10. APAKAH MAKLUMAT JANGKA HAYAT YANG PERLU DIREKODKAN?

Jangka hayat tidak sepatutnya berdiri sendirian.

Contohnya:

“Jangka hayat: 6 bulan.”

Soalan seterusnya ialah:

“Enam bulan dalam keadaan apa?”

Maklumat jangka hayat perlu dikaitkan dengan keadaan yang ditetapkan seperti:

suhu penyimpanan;

keadaan produk sebelum dibuka;

dan apabila relevan, keadaan selepas dibuka.

Jangka hayat perlu mempunyai asas yang sesuai dan bukan sekadar anggaran pemasaran.

11. APAKAH MAKLUMAT PENYIMPANAN YANG PERLU DIREKODKAN?

Pasukan perlu mengetahui keadaan yang diperlukan sepanjang penyimpanan.

Contohnya:

suhu bilik;

sejuk;

sejuk beku;

atau syarat khusus lain.

Jika suhu penting, jangan hanya menulis:

“Simpan sejuk.”

Gunakan spesifikasi organisasi yang sebenar dan disokong.

Maklumat penyimpanan juga perlu selaras antara:

SPESIFIKASI → OPERASI → LABEL → PENGEDARAN

Jika dokumen menyatakan satu keadaan tetapi produk sebenarnya disimpan dalam keadaan lain, perkara tersebut perlu diselesaikan.

12. APAKAH MAKLUMAT PENGEDARAN YANG PERLU DIREKODKAN?

Pasukan perlu memahami bagaimana produk bergerak selepas meninggalkan kawasan pengeluaran.

Maklumat mungkin melibatkan:

• keadaan pengangkutan;

• kawalan suhu jika relevan;

• jenis kenderaan;

• perlindungan produk;

• tempoh perjalanan yang relevan; dan

• pihak yang mengendalikan pengedaran.

Contohnya, jika produk perlu kekal sejuk:

STOR SEJUK → PEMUATAN → KENDERAAN → PENGHANTARAN

perlu mempunyai keadaan yang konsisten dengan keperluan produk.

13. MENGAPAKAH MAKLUMAT PELABELAN PENTING?

Label boleh menjadi sebahagian daripada komunikasi keselamatan makanan kepada pengguna.

Bergantung kepada produk, label boleh mengandungi:

• arahan penyimpanan;

• arahan penyediaan;

• arahan memasak;

• maklumat alergen;

• tarikh berkaitan;

• amaran tertentu; dan

• arahan selepas pembukaan.

Pasukan HACCP perlu memastikan maklumat produk yang direkodkan tidak bercanggah dengan label.

Contohnya:

Dokumen HACCP: produk perlu disimpan sejuk.

Label: tiada arahan penyimpanan yang sesuai.

Ini perlu dinilai.

14. ADAKAH MAKLUMAT ALERGEN PERLU DIREKODKAN?

Ya, apabila berkaitan.

Pasukan perlu mengetahui sama ada produk mengandungi atau boleh terdedah kepada alergen yang relevan.

Maklumat ini boleh datang daripada:

• ramuan;

• bahan komposit;

• pembekal;

• formulasi;

• label; dan

• keadaan pengeluaran.

Namun analisis penuh mengenai alergen telah mempunyai pemilik konsep dalam HACCP-03-05.

Di sini kita hanya memastikan maklumat produk mengenal pasti perkara tersebut dengan tepat.

15. BAGAIMANAKAH INTENDED USE DIREKODKAN?

Pasukan perlu merekodkan cara produk dijangka digunakan.

Contohnya:

terus dimakan;

dipanaskan semula;

dimasak sebelum dimakan;

dicairkan sebelum dimasak;

atau digunakan sebagai ramuan.

Tetapi huraian penuh mengenai bagaimana intended use ditentukan akan dibincangkan dalam:

HACCP-05-06 — Apakah Intended Use Sesuatu Makanan?

Jadi jangan kita ulang keseluruhan topik itu di sini.

16. BAGAIMANAKAH INTENDED CONSUMER DIREKODKAN?

Pasukan juga perlu mengenal pasti pengguna yang dijangka mengambil produk.

Contohnya:

populasi umum

atau kumpulan pengguna tertentu apabila relevan.

Maklumat ini penting kerana konteks pengguna boleh mempengaruhi pertimbangan keselamatan makanan.

Namun pemilik konsepnya ialah:

HACCP-05-07 — Siapakah Intended Consumer dan Siapakah Pengguna yang Lebih Terdedah kepada Risiko?

Di sini kita hanya memastikan ruang maklumat tersebut tidak tertinggal.

17. DARI MANAKAH MAKLUMAT PRODUK PERLU DIPEROLEH?

Gunakan sumber yang boleh dipercayai.

Contohnya:

Maklumat	Sumber Yang Boleh Digunakan
Nama/kod produk	Sistem produk / spesifikasi
Formulasi	Resipi atau formulasi terkawal
Bahan mentah	Spesifikasi pembekal
Ciri produk	Ujian / spesifikasi / data teknikal
Pembungkusan	Spesifikasi pembungkusan
Jangka hayat	Data atau kajian berkaitan
Penyimpanan	Spesifikasi produk
Pengedaran	Prosedur/logistik
Label	Label produk diluluskan
Intended use	Maklumat produk/label
Intended consumer	Penilaian produk dan pasaran sasaran

Prinsipnya:

SATU MAKLUMAT → SATU SUMBER YANG BOLEH DISAHKAN

18. BAGAIMANAKAH MAKLUMAT YANG BERCANGGAH DIKENDALIKAN?

Bayangkan pasukan menemui:

Spesifikasi: simpan pada keadaan A.

Label: menyatakan keadaan B.

Stor: sebenarnya menggunakan keadaan C.

Jangan pilih salah satu dan teruskan.

Percanggahan perlu disiasat.

Gunakan aliran:

KESAN PERCANGGAHAN

↓

SEMAK SUMBER

↓

TENTUKAN MAKLUMAT YANG BETUL

↓

BETULKAN DOKUMEN / OPERASI

↓

SAHKAN KESELARASAN

↓

NILAI KESAN TERHADAP HACCP

Dalam HACCP, dokumen perlu menggambarkan keadaan sebenar yang telah ditetapkan dan dikawal.

19. BAGAIMANAKAH MAKLUMAT PRODUK DIKAWAL APABILA BERLAKU PERUBAHAN?

Produk tidak semestinya kekal sama selama-lamanya.

Perubahan boleh berlaku pada:

• formulasi;

• pembekal;

• ramuan;

• bahan tambahan;

• pembungkusan;

• saiz pek;

• proses;

• jangka hayat;

• keadaan penyimpanan;

• label;

• pengedaran; atau

• cara penggunaan.

Apabila perubahan berlaku:

PERUBAHAN

↓

KEMAS KINI MAKLUMAT PRODUK

↓

NILAI KESAN KESELAMATAN MAKANAN

↓

SEMAK HACCP JIKA DIPERLUKAN

Jangan tunggu audit untuk mengetahui Product Description sudah ketinggalan.

20. BAGAIMANAKAH CONTOH REKOD PRODUK BOLEH DISEDIAKAN?

Gunakan contoh sambal ayam:

Maklumat	Rekod
Nama produk	Sambal Ayam
Kod produk	Mengikut sistem syarikat
Komposisi	Mengikut formulasi terkawal
Alergen	Mengikut ramuan sebenar
Ciri penting	Berdasarkan data produk yang relevan
Proses utama	Mengikut teknologi proses sebenar
Pembungkusan	Mengikut spesifikasi pembungkusan
Jangka hayat	Berdasarkan tempoh yang ditetapkan dan disokong
Penyimpanan	Mengikut keadaan produk sebenar
Pengedaran	Mengikut sistem pengedaran sebenar
Pelabelan	Mengikut label yang diluluskan
Intended use	Mengikut penggunaan produk sebenar
Intended consumer	Mengikut pengguna yang dikenal pasti

Perhatikan bahawa kita tidak mereka nilai pH, suhu, jangka hayat atau parameter proses.

Semua nilai sebenar mesti datang daripada produk dan sistem syarikat.

21. APAKAH CHECKLIST MAKLUMAT PRODUK DI PREMIS?

Bil.	Soalan Semakan	Ya	Tidak
1	Adakah nama dan identiti produk jelas?	☐	☐
2	Adakah formulasi semasa digunakan?	☐	☐
3	Adakah semua bahan penting dikenal pasti?	☐	☐
4	Adakah alergen berkaitan dikenal pasti?	☐	☐
5	Adakah ciri keselamatan produk direkodkan apabila relevan?	☐	☐
6	Adakah nilai teknikal berdasarkan data sebenar?	☐	☐
7	Adakah proses utama dikenal pasti?	☐	☐
8	Adakah pembungkusan direkodkan dengan betul?	☐	☐
9	Adakah jangka hayat mempunyai asas yang sesuai?	☐	☐
10	Adakah keadaan penyimpanan jelas?	☐	☐
11	Adakah keadaan pengedaran dikenal pasti?	☐	☐
12	Adakah label selaras dengan maklumat produk?	☐	☐
13	Adakah intended use direkodkan?	☐	☐
14	Adakah intended consumer direkodkan?	☐	☐
15	Adakah sumber setiap maklumat boleh dikenal pasti?	☐	☐
16	Adakah maklumat terkini?	☐	☐
17	Adakah perubahan produk dikawal?	☐	☐

Jika jawapan penting ialah “Tidak”:

KENAL PASTI JURANG → CARI SUMBER → SAHKAN DATA → BETULKAN REKOD → NILAI KESAN → SEMAK SEMULA

22. BAGAIMANAKAH KITA BERFIKIR SEPERTI SEORANG AHLI HACCP?

Jangan hanya melihat borang dan bertanya:

“Semua ruang sudah isi?”

Tanya:

“Bolehkah saya mempercayai maklumat ini?”

Kemudian semak:

Dari mana data ini datang?

↓

Adakah data ini untuk produk yang betul?

↓

Adakah ia versi terkini?

↓

Adakah ia sama dengan keadaan sebenar?

↓

Adakah label, spesifikasi dan operasi selaras?

↓

Adakah parameter teknikal mempunyai bukti?

↓

Jika produk berubah, adakah HACCP turut disemak?

Itulah cara berfikir yang lebih matang.

BORANG LENGKAP BELUM TENTU MAKLUMAT BETUL

APAKAH KESILAPAN LAZIM KETIKA MEREKOD MAKLUMAT PRODUK?

Antara kesilapan yang perlu dielakkan ialah:

• menggunakan nama produk terlalu umum;

• menggunakan formulasi lama;

• menyalin data daripada produk lain;

• memasukkan nilai pH atau aw berdasarkan anggaran;

• tidak menyatakan keadaan penyimpanan;

• mencatat jangka hayat tanpa keadaan penyimpanan;

• mengabaikan pembungkusan;

• mengabaikan alergen;

• label tidak selaras dengan Product Description;

• tidak mengetahui sumber sesuatu data;

• memasukkan maklumat yang tidak relevan tetapi meninggalkan maklumat penting;

• tidak mengemas kini data selepas perubahan produk; dan

• menganggap borang yang penuh bermaksud maklumat sudah betul.

APAKAH PERKARA UTAMA YANG PERLU DIINGAT?

Gunakan matriks mudah:

APA PRODUKNYA?

↓

APA KANDUNGANNYA?

↓

APA CIRI PENTINGNYA?

↓

BAGAIMANA IA DIPROSES?

↓

BAGAIMANA IA DIBUNGKUS?

↓

BERAPA LAMA DAN BAGAIMANA IA DISIMPAN?

↓

BAGAIMANA IA DIEDARKAN?

↓

APA YANG LABEL BERITAHU?

↓

BAGAIMANA IA DIGUNAKAN?

↓

SIAPA PENGGUNANYA?

Kemudian tanya:

“APAKAH BUKTI BAGI SETIAP MAKLUMAT PENTING INI?”

APAKAH PESANAN UNCLE KUDEN?

“Dalam HACCP, jangan isi maklumat produk dengan agak-agak. Kalau tulis pH, mesti tahu dari mana nilainya. Kalau tulis jangka hayat, mesti tahu apa asasnya. Kalau tulis simpan sejuk, mesti jelas keadaan yang sebenarnya ditetapkan. Semak formulasi, spesifikasi, label dan operasi. Maklumat produk bukan hiasan dalam fail HACCP. Maklumat inilah yang akan kita bawa masuk ke hazard analysis. Kalau input kita salah, analisis kita juga boleh salah.”

APAKAH ISTILAH PENTING YANG PERLU DIFAHAMI?

Product Information — Maklumat Produk
Data yang menerangkan identiti, komposisi, ciri, pembungkusan, penyimpanan dan perkara berkaitan sesuatu produk.

Formulation — Formulasi
Komposisi bahan dan kuantiti yang ditetapkan bagi menghasilkan produk.

Product Specification — Spesifikasi Produk
Keperluan atau ciri yang ditetapkan bagi produk.

pH
Ukuran keasidan atau kealkalian yang boleh mempunyai kepentingan keselamatan bagi produk tertentu.

Water Activity (aw) — Aktiviti Air
Ukuran ketersediaan air dalam makanan yang boleh mempengaruhi pertumbuhan mikroorganisma dan kestabilan produk.

Shelf Life — Jangka Hayat
Tempoh produk ditetapkan untuk kekal sesuai apabila disimpan dalam keadaan yang ditentukan.

Traceable Information — Maklumat yang Boleh Dijejaki
Maklumat yang sumber dan versinya boleh dikenal pasti serta disahkan.

Change Control — Kawalan Perubahan
Sistem untuk menilai, meluluskan, merekod dan mengurus perubahan yang boleh mempengaruhi produk atau sistem.

BOLEHKAH KITA MENGUJI KEFAHAMAN SENDIRI?

1. Mengapakah maklumat produk perlu direkodkan?

2. Adakah semua produk memerlukan maklumat yang sama?

3. Apakah maklumat identiti produk?

4. Mengapakah komposisi perlu diketahui?

5. Mengapakah ramuan dalam kuantiti kecil masih boleh penting?

6. Bilakah formulasi mempunyai kepentingan keselamatan?

7. Apakah contoh ciri fizikal atau kimia yang mungkin relevan?

8. Mengapakah nilai pH dan aw tidak boleh dianggarkan?

9. Apakah maklumat pembungkusan yang perlu diketahui?

10. Mengapakah jangka hayat perlu dikaitkan dengan keadaan penyimpanan?

11. Mengapakah maklumat pengedaran penting?

12. Apakah hubungan label dengan maklumat produk?

13. Mengapakah sumber data perlu boleh dikenal pasti?

14. Apakah tindakan jika dua dokumen memberikan maklumat yang bercanggah?

15. Apakah yang perlu dilakukan apabila formulasi berubah?

16. Apakah perbezaan antara borang lengkap dengan maklumat yang sah?

Jawapan kepada soalan terakhir:

BORANG LENGKAP MENUNJUKKAN RUANG TELAH DIISI.

MAKLUMAT SAH MENUNJUKKAN APA YANG DIISI BOLEH DIPERCAYAI.

APAKAH RUJUKAN ASAS YANG DIGUNAKAN?

Rujukan asas siri ini ialah Codex Alimentarius — General Principles of Food Hygiene (CXC 1-1969) dan pendekatan sistematik aplikasi HACCP.

Maklumat mengenai produk perlu cukup untuk membantu Pasukan HACCP memahami produk dalam konteks keselamatan makanan dan seterusnya melakukan hazard analysis berdasarkan keadaan sebenar.

Prinsip utama yang perlu kita pegang ialah:

JANGAN SEKADAR KUMPUL DATA. KUMPUL DATA YANG RELEVAN, BETUL, TERKINI DAN BOLEH DISAHKAN.

APAKAH YANG AKAN KITA PELAJARI SETERUSNYA?

Kita telah bergerak mengikut urutan:

HACCP-05-01
Bagaimanakah Pasukan HACCP Dibentuk?

↓

HACCP-05-02
Siapakah yang Patut Berada dalam Pasukan HACCP?

↓

HACCP-05-03
Bagaimanakah Skop HACCP Ditentukan?

↓

HACCP-05-04
Bagaimanakah Product Description Disediakan?

↓

HACCP-05-05
Apakah Maklumat Produk yang Perlu Direkodkan?

Sekarang kita sudah mengenali produk dan maklumat yang perlu direkodkan.

Persoalan seterusnya ialah:

“Apakah yang pengguna dijangka lakukan terhadap produk ini?”

Itulah fokus artikel seterusnya:

HACCP-05-06 — Apakah Intended Use Sesuatu Makanan?

Dalam HACCP-05-06 kita akan membezakan dengan jelas antara produk sedia dimakan, perlu dipanaskan semula, perlu dimasak atau digunakan sebagai ramuan, serta menerangkan mengapa cara penggunaan yang dijangka boleh mempengaruhi hazard analysis.

Selepas itu barulah kita masuk:

HACCP-05-07 — Siapakah Intended Consumer dan Siapakah Pengguna yang Lebih Terdedah kepada Risiko?

Urutan Modul 5 kekal:

PASUKAN → AHLI PASUKAN → SKOP → PRODUCT DESCRIPTION → MAKLUMAT PRODUK → INTENDED USE → INTENDED CONSUMER