Panduan Lengkap untuk Pengendali Makanan di Malaysia

Kategori: Kursus Latihan Pengendali Makanan
Siri: LPM-001
Topik: Pengenalan Kursus Latihan Pengendali Makanan
Penerbit: KUDEN ACADEMY
Fokus: Keselamatan Makanan • Kebersihan • Pengendalian Makanan • Pematuhan

PENGENALAN

Makanan bukan sekadar barang untuk dijual kerana ia akan masuk ke dalam tubuh manusia. Kesilapan ketika menerima bahan mentah, menyimpan, menyediakan, memasak atau menghidang boleh menyebabkan pencemaran dan menjejaskan kesihatan pengguna.

Sebab itu pengendalian makanan tidak boleh bergantung kepada pengalaman semata-mata. Seseorang mungkin telah memasak selama 20 tahun, tetapi pengalaman tidak semestinya menjamin semua amalannya betul dari sudut keselamatan makanan.

Di sinilah prinsip Uncle:

“BETULKAN YANG BIASA, BIASAKAN YANG BETUL.”

Kursus Latihan Pengendali Makanan diwujudkan untuk memberi pengetahuan asas tentang kebersihan, keselamatan makanan, kebersihan diri dan premis serta tanggungjawab pengendali makanan. Di Malaysia, latihan ini merupakan keperluan perundangan kebersihan makanan bagi pengendali makanan yang tertakluk kepada peraturan berkenaan.

1. APAKAH KURSUS LATIHAN PENGENDALI MAKANAN?

Kursus Latihan Pengendali Makanan, atau Kursus LPM, ialah latihan asas untuk individu yang terlibat dalam pengendalian makanan.

Program ini dilaksanakan melalui modul yang ditetapkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) dan disampaikan oleh Sekolah Latihan Pengendali Makanan atau SLPM yang diiktiraf KKM.

Berdasarkan maklumat rasmi Program Keselamatan dan Kualiti Makanan KKM, Peraturan-Peraturan Kebersihan Makanan 2009 mewajibkan pengendali makanan menghadiri Kursus LPM di SLPM yang diiktiraf.

Nota pengesahan semasa: Semak laman rasmi KKM untuk status terkini pengiktirafan SLPM, modul, kaedah penyampaian dan apa-apa arahan atau pengecualian yang sedang berkuat kuasa.

Tujuannya bukan sekadar mendapatkan sijil, tetapi meningkatkan pengetahuan dan kesedaran tentang kebersihan, keselamatan makanan, kebersihan diri serta premis, di samping mengurangkan risiko keracunan makanan.

2. SIAPAKAH PENGENDALI MAKANAN?

Pengendali makanan bukan hanya tukang masak atau chef. Ia merangkumi individu yang terlibat dalam pengendalian makanan, termasuk kerja menerima, menyediakan, memproses, membungkus, menyimpan, menghidang atau menjual makanan.

Contohnya pekerja yang menerima bahan mentah, menyediakan, memotong, mencuci, memasak, membungkus, menyimpan, menghidang atau menjual makanan.

Pekerja restoran, gerai, kantin, katering, bakeri, kafeteria, perniagaan makanan dari rumah dan operasi makanan lain mungkin termasuk dalam kategori ini, bergantung pada aktiviti pengendalian makanan yang dijalankan.

Nota pengesahan semasa: Untuk menentukan sama ada seseorang atau sesuatu operasi tertakluk kepada keperluan tertentu, rujuk definisi dan arahan penguatkuasaan KKM atau Jabatan Kesihatan Negeri yang berkuat kuasa.

Prinsip mudahnya:

Jika kerja kita melibatkan makanan yang akan dimakan orang lain, keselamatan makanan menjadi tanggungjawab kita.

3. MENGAPA KURSUS INI PENTING?

Pengalaman memang berharga, tetapi keselamatan makanan memerlukan pemahaman tentang sebab sesuatu amalan itu betul atau salah.

Contohnya, pekerja mungkin tahu ayam mentah perlu disimpan dalam peti sejuk, tetapi adakah dia memahami risiko apabila ayam mentah diletakkan di atas makanan yang telah dimasak?

Dia mungkin tahu tangan perlu dibasuh, tetapi adakah dia tahu bila tangan wajib dibasuh dan bagaimana tangan yang kelihatan bersih masih boleh memindahkan mikroorganisma?

Latihan membantu membina kesedaran, membentuk amalan dan menghasilkan makanan yang lebih selamat.

4. APAKAH ASAS PERUNDANGANNYA?

Akta Makanan 1983 antara lain bertujuan melindungi orang ramai daripada bahaya kesihatan dan penipuan berkaitan penyediaan, penjualan serta penggunaan makanan.

Di bawahnya, Peraturan-Peraturan Kebersihan Makanan 2009 menetapkan keperluan kebersihan dan keselamatan bagi premis, pemilik serta pengendali makanan semasa penyediaan, pengendalian, penyimpanan, pembungkusan dan pengangkutan makanan.

Bagi latihan pengendali makanan, Peraturan 30 merupakan antara peruntukan penting. Berdasarkan maklumat rasmi KKM, pengendali makanan hendaklah menghadiri Kursus LPM di SLPM yang diiktiraf.

Nota pengesahan semasa: Rujuk teks peraturan, pindaan, pekeliling dan arahan rasmi KKM yang terkini sebelum membuat dakwaan khusus tentang skop kewajipan, tempoh pematuhan, penalti atau pengecualian.

Kursus ini bukan sekadar tambahan pengetahuan, tetapi berkaitan dengan pematuhan keperluan keselamatan makanan di Malaysia.

5. APAKAH YANG DIPELAJARI?

Kursus ini merangkumi kebersihan diri, pencemaran makanan, pencemaran silang, pengendalian makanan yang selamat, kebersihan premis dan peralatan serta pencegahan keracunan makanan.

Kesalahan kecil boleh membawa akibat besar. Contohnya, papan pemotong yang digunakan untuk ayam mentah kemudian digunakan terus untuk makanan sedia dimakan tanpa pembersihan yang betul boleh menyebabkan pencemaran silang walaupun kelihatan bersih.

BERSIH tidak semestinya SELAMAT.

Kebanyakan mikroorganisma berbahaya tidak dapat dilihat dengan mata kasar.

6. KESELAMATAN MAKANAN BERMULA DARIPADA MANUSIA

Dapur yang cantik, peti sejuk mahal dan mesin moden tidak mencukupi jika pengendali makanan tidak memahami asas keselamatan makanan.

Tangan yang tidak dicuci dengan betul, pakaian kerja kotor, batuk atau bersin berhampiran makanan, peralatan tercemar serta pengendalian makanan mentah dan sedia dimakan tanpa kawalan boleh meningkatkan risiko pencemaran.

Latihan pengendali makanan sebenarnya ialah latihan tentang tanggungjawab manusia terhadap makanan.

7. APAKAH PENCEMARAN MAKANAN?

Pencemaran makanan boleh melibatkan:

• Bahaya biologi: mikroorganisma yang menyebabkan penyakit.

• Bahaya kimia: bahan kimia yang masuk ke dalam makanan, contohnya akibat penyimpanan bahan pencuci yang tidak betul.

• Bahaya fizikal: benda asing seperti serpihan kaca atau logam.

Pengendali makanan bukan hanya perlu memastikan makanan kelihatan menarik, tetapi turut membantu mengawal bahaya sebelum makanan sampai kepada pengguna.

8. APAKAH PENCEMARAN SILANG?

Pencemaran silang berlaku apabila bahaya berpindah daripada satu sumber kepada makanan atau permukaan lain.

Contohnya, cecair ayam mentah mencemari makanan yang telah dimasak. Pencemaran juga boleh berlaku melalui tangan, pisau, papan pemotong, bekas, kain lap atau permukaan kerja.

Oleh itu, makanan mentah perlu dipisahkan daripada makanan yang telah dimasak atau sedia dimakan. Kebersihan perlu menjadi sebahagian daripada sistem kerja, bukan hanya dilakukan selepas kerja selesai.

9. KEBERSIHAN DIRI BUKAN SEKADAR PENAMPILAN

Pengendali yang kelihatan kemas belum tentu mengendalikan makanan dengan selamat.

Kebersihan diri merangkumi tangan, pakaian kerja, rambut, kuku dan tingkah laku. Tangan perlu diberi perhatian kerana ia menyentuh pelbagai permukaan sepanjang hari.

Selepas menggunakan tandas, mengendalikan bahan mentah, menyentuh sampah atau melakukan aktiviti yang boleh mencemarkan tangan, amalan mencuci tangan dengan betul sangat penting.

Jangan tunggu tangan nampak kotor baru hendak membasuh tangan.

10. APAKAH HUBUNGAN KURSUS DENGAN PELALIAN ANTI-TIFOID?

Kursus Latihan Pengendali Makanan dan pelalian anti-tifoid bukan perkara yang sama.

Latihan memberi pengetahuan tentang pengendalian makanan yang selamat, manakala pelalian anti-tifoid ialah langkah kesihatan awam berkaitan pencegahan demam kepialu atau tifoid.

Maklumat rasmi KKM berkaitan tifoid menyatakan keperluan atau saranan pelalian hendaklah difahami berdasarkan peraturan dan arahan kesihatan yang berkuat kuasa. Keperluan tersebut tidak boleh disimpulkan hanya daripada kewajipan menghadiri Kursus LPM.

Nota pengesahan semasa: Semak sumber rasmi KKM, Jabatan Kesihatan Negeri atau Pejabat Kesihatan Daerah untuk status terkini kewajipan pelalian, kumpulan yang terlibat, jadual dos atau penggalak, tempoh sah, rekod yang diterima dan tempat mendapatkan pelalian. Jangan nyatakan tempoh sah atau jadual tertentu tanpa pengesahan semasa.

Jangan menganggap menghadiri kursus bermakna isu anti-tifoid tidak perlu diberi perhatian, atau sebaliknya. Kedua-duanya ialah perkara berbeza yang perlu dipatuhi atau dinilai berdasarkan arahan rasmi yang berkuat kuasa.

11. BOLEHKAH KURSUS DIJALANKAN SECARA DALAM TALIAN?

KKM menerbitkan senarai SLPM yang menawarkan latihan secara dalam talian, tertakluk kepada pengiktirafan dan syarat yang ditetapkan.

Pilihan ini membantu peserta yang tinggal jauh, mempunyai kekangan perjalanan atau memerlukan latihan yang fleksibel.

Namun, pastikan kursus dikendalikan oleh SLPM yang mendapat pengiktirafan sewajarnya. Jangan memilih hanya kerana murah atau mudah; semak status penganjur terlebih dahulu.

Nota pengesahan semasa: Status SLPM, pautan pendaftaran, kaedah penyampaian, keperluan kehadiran, penilaian, pengeluaran sijil dan kebenaran menawarkan kursus secara dalam talian boleh berubah. Semak senarai rasmi KKM yang terkini sebelum membuat bayaran atau mengiklankan kursus.

12. SIAPA YANG PATUT MENGAMBIL SERIUS LATIHAN INI?

Latihan ini penting kepada semua yang terlibat dalam pengendalian makanan, termasuk restoran, gerai, perniagaan dari rumah, katering, kantin serta pekerja yang menyediakan, membungkus atau menghidang makanan.

Saiz perniagaan mungkin berbeza, tetapi pengguna tetap berhak menerima makanan yang selamat.

13. SIJIL BUKAN MATLAMAT AKHIR

Sijil penting sebagai bukti kehadiran atau penyertaan mengikut rekod dan format yang ditetapkan, tetapi perubahan amalan selepas kursus lebih utama.

Adakah peserta memahami bahaya meletakkan ayam mentah bersama makanan sedia dimakan? Adakah dia mencuci tangan dengan betul, bukan sekadar membilasnya? Adakah dia sedar makanan yang tidak berbau masih belum tentu selamat?

Jika ilmu mengubah amalan, barulah latihan benar-benar bernilai.

Nota pengesahan semasa: Jangan menganggap sijil daripada mana-mana penganjur diterima secara automatik. Semak status SLPM dan keperluan dokumentasi semasa dengan KKM atau pihak berkuasa kesihatan yang berkaitan.

14. TANGGUNGJAWAB MAJIKAN JUGA PENTING

Keselamatan makanan bukan tanggungjawab pekerja semata-mata. Pemilik dan pengurusan perlu menyediakan persekitaran yang membolehkan pekerja melakukan perkara yang betul.

Kemudahan mencuci tangan, termometer, susun atur yang sesuai dan prosedur kerja yang baik perlu disediakan. Tidak memadai mengajar pekerja mengelakkan pencemaran silang jika sistem kerja sendiri menggalakkan percampuran makanan mentah dengan makanan sedia dimakan.

Latihan perlu disokong dengan sistem kerja yang baik.

15. DARIPADA ILMU KEPADA BUDAYA

Keselamatan makanan perlu menjadi budaya organisasi. Pekerja lama membimbing pekerja baharu, penyelia memantau amalan, kesalahan diperbetulkan, prosedur diperbaiki dan peralatan dijaga.

Kebersihan ialah budaya.
Keselamatan adalah amanah.
Kualiti adalah maruah.

Kebersihan tidak boleh diamalkan hanya ketika pemeriksaan, keselamatan hanya selepas aduan atau kualiti dikorbankan demi menjimatkan kos.

Apabila kebersihan menjadi budaya, kita melakukan perkara yang betul walaupun tiada siapa melihat. Apabila keselamatan dianggap amanah, kita sedar setiap makanan melibatkan kesihatan dan kepercayaan orang lain.

“BETULKAN YANG BIASA, BIASAKAN YANG BETUL.”

SOALAN LAZIM

Adakah Kursus Latihan Pengendali Makanan diwajibkan?

Berdasarkan maklumat rasmi KKM dan Peraturan-Peraturan Kebersihan Makanan 2009, pengendali makanan hendaklah menghadiri Kursus LPM di SLPM yang diiktiraf.

Pengesahan semasa diperlukan: Semak teks peraturan, pindaan dan arahan KKM terkini bagi memastikan skop kewajipan dan apa-apa pengecualian yang berkuat kuasa.

Adakah kursus boleh diikuti secara dalam talian?

KKM menerbitkan senarai SLPM yang menawarkan latihan secara dalam talian, tertakluk kepada status pengiktirafan dan syarat semasa.

Pengesahan semasa diperlukan: Semak senarai rasmi KKM sebelum mendaftar.

Adakah kursus sama dengan pelalian anti-tifoid?

Tidak. Kursus dan pelalian anti-tifoid ialah dua perkara yang berbeza. Keperluan pelalian hendaklah disemak berdasarkan arahan kesihatan dan peraturan rasmi yang sedang berkuat kuasa.

Mengapa latihan ini penting?

Latihan meningkatkan pengetahuan dan kesedaran tentang kebersihan serta keselamatan makanan dan membantu mengurangkan risiko keracunan makanan.

Adakah pekerja lama masih perlu memahami perkara ini?

Ya. Pengalaman tidak menggantikan keperluan memahami dan mengamalkan prinsip keselamatan makanan yang betul.

PESANAN UNCLE KUDEN

Jangan melihat Kursus Latihan Pengendali Makanan sebagai sekadar masa untuk mendapatkan sijil. Lihatlah ia sebagai permulaan kepada satu amanah.

Apabila seseorang membeli makanan daripada kita, dia mempercayai kita. Dia tidak melihat cara bahan mentah disimpan, kebersihan tangan, kemungkinan pencemaran silang atau kawalan suhu makanan.

Itulah amanah seorang pengendali makanan.

Keselamatan makanan bermula daripada ilmu, diteruskan dengan amalan dan akhirnya menjadi budaya.

Kebersihan ialah budaya. Keselamatan adalah amanah. Kualiti adalah maruah.

BETULKAN YANG BIASA, BIASAKAN YANG BETUL.

KURSUS LATIHAN PENGENDALI MAKANAN — KUDEN ACADEMY

KUDEN Academy menyediakan Kursus Latihan Pengendali Makanan untuk membantu peserta memahami asas kebersihan, keselamatan makanan dan tanggungjawab sebagai pengendali makanan.

Pengesahan semasa diperlukan: Sebelum menerbitkan iklan atau menerima pendaftaran, sahkan bahawa KUDEN Academy ialah SLPM yang diiktiraf KKM dan bahawa kaedah kursus dalam talian, jadual, yuran serta dokumen yang dikeluarkan mematuhi syarat semasa KKM.

Kursus Online
Selasa & Khamis
9.00 pagi – 12.00 tengah hari

Yuran: RM50

Daftar melalui WhatsApp: 019-268 1620

Sila berikan:

• Nama penuh

• No. kad pengenalan / pasport

• No. telefon yang boleh menerima WhatsApp

• Alamat penuh berserta poskod

• Tarikh kursus yang dipohon

KUDEN Academy juga terbuka mengadakan kursus di premis syarikat atau organisasi tertakluk kepada persetujuan bersama dan pematuhan kepada syarat pengiktirafan serta arahan KKM yang berkuat kuasa.

RUJUKAN UTAMA

1. Kementerian Kesihatan Malaysia — Program Keselamatan dan Kualiti Makanan.

2. Kementerian Kesihatan Malaysia — Informasi Program Latihan Pengendali Makanan.

3. Peraturan-Peraturan Kebersihan Makanan 2009 dan apa-apa pindaan atau arahan berkaitan yang sedang berkuat kuasa.

4. Kementerian Kesihatan Malaysia — Senarai Sekolah Latihan Pengendali Makanan, termasuk penyedia latihan dalam talian.

5. Kementerian Kesihatan Malaysia — Maklumat Kesihatan Demam Kepialu (Tifoid).

6. Jabatan Kesihatan Negeri atau Pejabat Kesihatan Daerah — arahan dan keperluan pelalian anti-tifoid yang sedang berkuat kuasa.

Peringatan: Semua maklumat berkaitan status pengiktirafan SLPM, latihan dalam talian, pelalian anti-tifoid, tempoh sah, jadual dos, yuran, jadual kursus dan dokumen pematuhan hendaklah disahkan semula melalui sumber rasmi KKM atau pihak berkuasa kesihatan yang berkaitan.