SSM-013 — MENGAPAKAH PENGENDALI MAKANAN PERLU MEMBASUH TANGAN DENGAN CARA YANG BETUL?

Siri: Sains di Sebalik Makanan
Bahan Pengukuhan & Ulang Kaji Kursus Latihan Pengendali Makanan
Topik 13: Sains di Sebalik Membasuh Tangan
Kategori: Keselamatan Makanan | Kebersihan Diri | Pengendalian Makanan
KUDEN ACADEMY

PENGENALAN

“Basuh tangan sebelum mengendalikan makanan.”

Ayat ini mudah dan hampir semua orang pernah mendengarnya. Tetapi persoalan yang lebih penting ialah:

Adakah sekadar membasahkan tangan dengan air sudah mencukupi?

Jawapannya ialah tidak.

Tangan mempunyai celah jari, hujung jari, kuku, belakang tangan dan pelbagai bahagian yang boleh memerangkap kotoran, minyak, sisa makanan serta mikroorganisma.

Sebab itu pengendali makanan bukan sekadar perlu membasuh tangan, tetapi perlu membasuh tangan dengan cara yang betul.

Apabila kita memahami sains di sebaliknya, tujuh langkah membasuh tangan bukan lagi sesuatu yang perlu dihafal. Kita akan faham mengapa setiap langkah mempunyai fungsi.

1. MENGAPAKAH AIR SAHAJA TIDAK MENCUKUPI?

Air boleh membantu menyingkirkan sebahagian kotoran yang mudah larut atau longgar pada permukaan tangan.

Namun tangan juga boleh mempunyai minyak, lemak, bahan organik dan kotoran yang melekat pada kulit.

Air sahaja tidak semestinya berkesan menanggalkan semua bahan tersebut.

Sebab itu proses membasuh tangan memerlukan gabungan:

AIR + SABUN + GESERAN + PEMBILASAN + PENGERINGAN

Setiap bahagian mempunyai fungsi tersendiri.

2. APAKAH FUNGSI SABUN?

Sabun membantu melonggarkan dan menanggalkan minyak serta kotoran daripada permukaan kulit.

Molekul bahan aktif permukaan dalam sabun mempunyai sifat yang membolehkan interaksi dengan air dan bahan berminyak. Apabila tangan digosok bersama sabun dan air, kotoran serta bahan berminyak lebih mudah dipisahkan daripada kulit dan kemudian dibawa keluar semasa pembilasan.

Maksudnya, sabun bukan sekadar menghasilkan buih.

Fungsi utamanya ialah membantu proses pembersihan.

Banyak buih tidak semestinya bermaksud tangan lebih bersih. Yang penting ialah cara sabun digunakan pada keseluruhan bahagian tangan.

3. MENGAPAKAH TANGAN PERLU DIGOSOK?

Geseran merupakan bahagian penting dalam proses mencuci tangan.

Apabila kedua-dua tangan digosok, tindakan mekanikal membantu melonggarkan kotoran dan mikroorganisma daripada permukaan kulit.

Sebab itu kita tidak sepatutnya hanya:

basahkan → letak sabun → terus bilas.

Sabun perlu diratakan dan tangan perlu digosok dengan betul.

Bahagian yang sering terlepas perlu diberi perhatian, termasuk:

• tapak tangan;

• belakang tangan;

• setiap jari;

• celah jari;

• hujung jari dan kuku; serta

• kawasan sehingga pergelangan tangan.

4. MENGAPAKAH CELAH JARI DAN KUKU PENTING?

Kita menggunakan hujung jari untuk memegang hampir semua benda.

Kawasan di sekitar kuku dan celah jari pula mempunyai bentuk yang menjadikannya lebih mudah terlepas daripada cucian yang terlalu ringkas.

Sebab itu teknik membasuh tangan perlu memastikan semua bahagian tangan menerima sabun dan geseran.

Prinsipnya mudah:

Bahagian yang tidak dibersihkan dengan betul boleh kekal menjadi bahagian yang tercemar.

Inilah sebab kuku pengendali makanan juga perlu dijaga supaya pendek, bersih dan mudah dibersihkan.

5. MENGAPAKAH PERLU MEMBILAS DENGAN AIR BERSIH YANG MENGALIR?

Selepas sabun dan geseran melonggarkan kotoran daripada kulit, bahan tersebut perlu disingkirkan.

Pembilasan menggunakan air bersih yang mengalir membantu membawa keluar:

• sabun;

• kotoran;

• bahan organik; dan

• mikroorganisma yang telah dilonggarkan.

Kita bukan sekadar mahu memindahkan kotoran dari satu bahagian tangan ke bahagian lain.

Kita mahu mengeluarkannya daripada tangan.

Sebab itu pembilasan merupakan sebahagian penting daripada keseluruhan proses.

6. MENGAPAKAH TANGAN PERLU DIKERINGKAN?

Membasuh tangan belum lengkap jika tangan dibiarkan basah.

Tangan yang basah boleh memudahkan pemindahan mikroorganisma antara tangan dan permukaan berbanding tangan yang telah dikeringkan dengan baik.

Oleh itu, selepas dibilas, tangan perlu dikeringkan menggunakan kaedah yang bersih dan sesuai.

Jika kain digunakan, ia mestilah bersih dan dikhaskan untuk tujuan tersebut. Penggunaan bahan pengering yang tercemar boleh menyebabkan tangan yang baru dibasuh tercemar semula.

Prinsipnya ialah:

BASUH DENGAN BETUL → BILAS → KERINGKAN TANPA MENCEMARKAN SEMULA TANGAN.

7. BILAKAH PENGENDALI MAKANAN PERLU MEMBASUH TANGAN?

Pengendali makanan perlu membasuh tangan apabila kebersihan tangan mungkin telah terjejas dan sebelum tangan kembali mengendalikan makanan dalam keadaan yang memerlukan tangan bersih.

Antara keadaan penting termasuk selepas:

• menggunakan tandas;

• mengendalikan bahan mentah;

• membuang atau mengendalikan sampah;

• batuk atau bersin;

• menyentuh muka, hidung atau rambut;

• melakukan kerja pembersihan;

• menyentuh benda atau permukaan yang berpotensi tercemar; dan

• sebelum mengendalikan makanan apabila tangan perlu berada dalam keadaan bersih.

Jangan hanya menghafal senarai.

Fahami prinsipnya:

Apabila tangan berpotensi tercemar, bersihkan tangan sebelum pencemaran itu dipindahkan kepada makanan.

8. ADAKAH MEMBASUH TANGAN TERLALU CEPAT MENCUKUPI?

Membasuh tangan secara tergesa-gesa meningkatkan kemungkinan sebahagian kawasan tangan tidak dibersihkan dengan sempurna.

Masalah utama bukan sekadar berapa saat tangan berada di bawah paip.

Yang penting ialah keseluruhan proses dilakukan dengan sempurna:

basahkan → gunakan sabun → gosok semua bahagian → bilas → keringkan.

Pengendali makanan perlu memberi masa yang mencukupi untuk melakukan setiap langkah dengan betul.

Kebersihan tangan bukan kerja sampingan.

Ia merupakan sebahagian daripada proses menyediakan makanan yang selamat.

9. BAGAIMANAKAH TUJUH LANGKAH MEMBASUH TANGAN MEMBANTU?

Tujuh langkah membasuh tangan yang diajar kepada pengendali makanan mempunyai tujuan praktikal, iaitu memastikan bahagian tangan yang mudah terlepas turut dibersihkan.

Secara ringkas:

1. Basahkan tangan dan ratakan sabun.
Sabun perlu sampai ke seluruh bahagian yang hendak dibersihkan.

2. Gosok kedua-dua tapak tangan.
Tapak tangan banyak bersentuhan dengan makanan dan peralatan.

3. Gosok setiap jari dan celah jari.
Bahagian ini mudah terlepas jika cucian dilakukan terlalu cepat.

4. Bersihkan hujung jari dan kuku.
Kawasan kuku boleh memerangkap kotoran.

5. Gosok belakang tangan sehingga pergelangan tangan.
Bukan tapak tangan sahaja yang perlu dibersihkan.

6. Bilas dengan air bersih yang mengalir.
Kotoran dan sabun yang telah dilonggarkan perlu disingkirkan.

7. Keringkan dengan bahan pengering yang bersih dan sesuai.
Elakkan tangan yang telah bersih tercemar semula.

Apabila kita memahami fungsi setiap langkah, proses ini menjadi lebih mudah untuk diamalkan dengan konsisten.

10. ADAKAH HAND SANITIZER BOLEH MENGGANTIKAN BASUH TANGAN?

Tidak dalam semua keadaan.

Pensanitasi tangan mempunyai kegunaan tertentu, tetapi ia tidak sepatutnya dianggap sebagai pengganti automatik kepada proses membasuh tangan apabila tangan perlu dicuci.

Jika tangan mempunyai kotoran, minyak, sisa makanan atau bahan organik yang jelas, proses pembersihan fizikal dengan kaedah mencuci yang sesuai tetap penting.

Pengendali makanan perlu mengikut prosedur kebersihan tangan yang ditetapkan untuk operasi mereka.

Prinsipnya ialah:

Pilih kaedah berdasarkan tujuan.

Jika tangan perlu dibersihkan, jangan cuba menggantikan proses pembersihan dengan jalan pintas.

11. MENGAPAKAH KEMUDAHAN MENCUCI TANGAN PENTING?

Kita boleh melatih pekerja berkali-kali, tetapi jika kemudahan mencuci tangan tidak sesuai, amalan yang betul sukar dilakukan secara konsisten.

Premis perlu menyediakan kemudahan yang sesuai supaya pengendali makanan boleh membersihkan tangan apabila diperlukan.

Kemudahan tersebut perlu disokong dengan keperluan asas seperti air bersih, bahan pencuci yang sesuai dan kaedah pengeringan tangan yang bersih.

Usahawan perlu memahami satu perkara:

Amalan yang baik memerlukan sistem yang memudahkan pekerja melakukan perkara yang betul.

12. MEMBASUH TANGAN IALAH SATU LANGKAH KECIL DENGAN KESAN BESAR

Kos membasuh tangan sangat kecil berbanding kesan yang boleh berlaku akibat pengendalian makanan yang tidak bersih.

Ia mengambil masa yang singkat.

Namun amalan ini membantu memutuskan laluan pemindahan pencemaran antara:

PENGENDALI → TANGAN → MAKANAN

atau

PERMUKAAN → TANGAN → MAKANAN.

Sebab itu amalan membasuh tangan merupakan salah satu asas penting dalam kebersihan pengendali makanan.

KESIMPULAN

Mengapakah pengendali makanan perlu membasuh tangan dengan cara yang betul?

Kerana membasuh tangan bukan sekadar membasahkan kulit.

Proses yang betul menggunakan gabungan:

AIR + SABUN + GESERAN + PEMBILASAN + PENGERINGAN

Sabun membantu melonggarkan kotoran dan bahan berminyak. Geseran membantu menanggalkan bahan daripada permukaan kulit. Air mengalir membantu membawanya keluar, manakala pengeringan yang betul melengkapkan proses dan mengurangkan risiko pencemaran semula.

Apabila setiap langkah dilakukan dengan betul, kita bukan sekadar mempunyai tangan yang nampak bersih.

Kita sedang mengambil langkah praktikal untuk mengurangkan pencemaran sebelum ia sampai kepada makanan.

ULANG KAJI PENGENDALI MAKANAN

Apa yang perlu diingat?

1. Air sahaja tidak mencukupi untuk proses mencuci tangan yang sempurna.
Gunakan sabun dan teknik yang betul.

2. Geseran penting.
Gosok seluruh bahagian tangan, termasuk celah jari, kuku dan belakang tangan.

3. Bilas dengan air bersih yang mengalir.
Kotoran yang telah dilonggarkan perlu disingkirkan daripada tangan.

4. Keringkan tangan dengan cara yang bersih.
Jangan mencemarkan semula tangan selepas dibasuh.

5. Basuh tangan apabila kebersihannya telah terjejas.
Jangan tunggu sehingga tangan kelihatan kotor.

PESANAN UNCLE

“Membasuh tangan bukan sekadar satu syarat kursus atau peraturan premis. Ia ialah satu tindakan mudah untuk memutuskan perjalanan pencemaran sebelum pencemaran itu sampai kepada makanan.”

Jangan basuh tangan kerana orang sedang melihat.

Jangan basuh tangan sekadar untuk memenuhi prosedur.

Fahami sebabnya, lakukan dengan betul dan jadikan ia satu kebiasaan.

Apabila amalan yang betul sudah menjadi budaya, kita tidak lagi perlu dipaksa untuk melakukannya.

BETULKAN YANG BIASA, BIASAKAN YANG BETUL.

KUDEN ACADEMY

Artikel ini disediakan sebagai bahan pengukuhan dan ulang kaji selepas Kursus Latihan Pengendali Makanan, supaya peserta bukan sekadar menghafal tujuh langkah membasuh tangan tetapi memahami sains dan tujuan di sebalik setiap langkah.

Kursus Latihan Pengendali Makanan secara dalam talian bersama Uncle Kuden

Selasa dan Khamis
9.00 pagi – 12.00 tengah hari
Yuran: RM50

Daftar melalui WhatsApp:

019-268 1620

Beri:

• Nama penuh

• No. kad pengenalan/pasport

• No. telefon (WhatsApp)

• Alamat penuh berserta poskod

• Tarikh pilihan kursus

KUDEN ACADEMY
BETULKAN YANG BIASA, BIASAKAN YANG BETUL.