SSM-014 — MENGAPAKAH SARUNG TANGAN TIDAK BOLEH MENGGANTIKAN AMALAN MEMBASUH TANGAN?

Siri: Sains di Sebalik Makanan
Bahan Pengukuhan & Ulang Kaji Kursus Latihan Pengendali Makanan
Topik 14: Sarung Tangan dan Kebersihan Pengendali Makanan
Kategori: Keselamatan Makanan | Kebersihan Diri | Pengendalian Makanan
KUDEN ACADEMY

PENGENALAN

Kita selalu melihat pengendali makanan memakai sarung tangan ketika menyediakan atau menghidangkan makanan.

Apabila melihat sarung tangan, pengguna mungkin terus beranggapan:

“Bagus, makanan ini tentu lebih bersih.”

Tetapi adakah memakai sarung tangan secara automatik menjadikan pengendalian makanan lebih selamat?

Jawapannya ialah tidak.

Sarung tangan boleh membantu mengurangkan sentuhan langsung antara tangan dengan makanan dalam keadaan tertentu, tetapi sarung tangan bukan pengganti kepada kebersihan tangan.

Malah, sarung tangan yang digunakan secara salah boleh memberikan rasa selamat yang palsu. Pengendali mungkin menyentuh pelbagai benda dengan sarung tangan yang sama tanpa menyedari bahawa pencemaran sedang dipindahkan dari satu tempat ke tempat yang lain.

Prinsip yang perlu difahami ialah:

Sarung tangan ialah alat kawalan tambahan. Ia bukan pengganti kepada tangan yang bersih dan amalan pengendalian yang betul.

1. APAKAH SEBENARNYA FUNGSI SARUNG TANGAN?

Dalam pengendalian makanan, sarung tangan boleh digunakan sebagai satu penghalang fizikal antara tangan dengan makanan.

Penghalang ini boleh membantu mengurangkan sentuhan langsung apabila penggunaannya sesuai dan dilakukan dengan betul.

Namun sarung tangan tidak mempunyai keupayaan untuk “menghapuskan” pencemaran secara automatik.

Sarung tangan hanyalah satu lapisan bahan.

Jika permukaannya tercemar, sarung tangan itu sendiri boleh menjadi permukaan yang membawa pencemaran.

2. SARUNG TANGAN JUGA BOLEH TERCEMAR

Bayangkan seorang pengendali memakai sarung tangan yang baharu.

Selepas itu beliau:

memegang bahan mentah, membuka pintu peti sejuk, menyentuh telefon, mengangkat tong sampah atau menyentuh permukaan yang tercemar.

Sarung tangan yang pada mulanya bersih kini mungkin telah tercemar.

Jika sarung tangan yang sama kemudian digunakan untuk memegang makanan sedia dimakan, pencemaran boleh dipindahkan kepada makanan.

Jadi masalah sebenar bukan:

“Adakah dia memakai sarung tangan?”

Soalan yang lebih tepat ialah:

“Apakah yang telah disentuh oleh sarung tangan itu sebelum menyentuh makanan?”

3. SARUNG TANGAN TIDAK TAHU MEMBEZAKAN BERSIH DAN KOTOR

Sarung tangan tidak mempunyai keupayaan untuk mengetahui bahawa satu permukaan bersih dan satu lagi tercemar.

Ia hanya mengikut tangan pengendali.

Jika tangan bergerak daripada:

BAHAN MENTAH → MAKANAN SEDIA DIMAKAN

tanpa menukar sarung tangan dan mengurus kebersihan tangan dengan betul, sarung tangan boleh membantu memindahkan pencemaran.

Begitu juga jika pengendali bergerak daripada:

WANG → MAKANAN

atau

TELEFON → MAKANAN

dengan sarung tangan yang sama.

Oleh itu, sarung tangan hanya berkesan apabila tingkah laku pengendali juga betul.

4. MENGAPAKAH TANGAN PERLU BERSIH SEBELUM MEMAKAI SARUNG TANGAN?

Memakai sarung tangan pada tangan yang tidak bersih tidak menyelesaikan masalah kebersihan.

Semasa sarung tangan dipakai, tangan boleh menyentuh bahagian tertentu pada sarung tangan. Sarung tangan juga boleh mengalami kebocoran atau kerosakan kecil semasa digunakan.

Selain itu, keadaan lembap dan panas boleh terbentuk di dalam sarung tangan selepas digunakan untuk suatu tempoh.

Sebab itu prinsip asasnya ialah:

SARUNG TANGAN BERSIH PERLU BERMULA DENGAN TANGAN YANG BERSIH.

Amalan kebersihan tangan tetap perlu dilakukan mengikut keadaan dan prosedur yang ditetapkan.

5. BILAKAH SARUNG TANGAN PERLU DITUKAR?

Sarung tangan bukan untuk dipakai sepanjang syif bekerja.

Sarung tangan perlu ditukar apabila penggunaannya tidak lagi sesuai, termasuk apabila:

• sarung tangan koyak atau rosak;

• sarung tangan telah tercemar;

• bertukar daripada tugas yang kotor kepada tugas yang bersih;

• selepas mengendalikan bahan mentah sebelum mengendalikan makanan sedia dimakan;

• selepas menyentuh objek atau permukaan yang boleh mencemarkan sarung tangan; atau

• apabila prosedur operasi memerlukan pertukaran.

Prinsip yang lebih penting daripada menghafal senarai ialah:

Apabila fungsi sarung tangan sebagai penghalang bersih telah terjejas, sarung tangan itu perlu ditukar.

6. ADAKAH BOLEH MEMBASUH SARUNG TANGAN PAKAI BUANG DAN MENGGUNAKANNYA SEMULA?

Sarung tangan pakai buang direka untuk penggunaan yang sesuai dengan sifatnya sebagai bahan sekali guna.

Ia tidak sepatutnya dianggap seperti tangan yang boleh dicuci berulang kali dan digunakan semula sesuka hati.

Membasuh sarung tangan pakai buang boleh menjejaskan bahan, kesesuaian atau integritinya dan tidak semestinya menghasilkan tahap kebersihan yang diperlukan.

Jika sarung tangan pakai buang telah tercemar atau perlu diganti:

tanggalkan dengan betul, buang dan gunakan sarung tangan baharu apabila diperlukan.

7. BOLEHKAH SARUNG TANGAN DIPAKAI SELEPAS MEMEGANG WANG?

Wang bertukar tangan antara ramai orang dan melalui pelbagai persekitaran.

Jika pengendali menerima wang dengan sarung tangan kemudian menggunakan sarung tangan yang sama untuk mengendalikan makanan, sarung tangan boleh menjadi laluan pemindahan pencemaran.

Ini menunjukkan satu kesilapan pemikiran yang biasa:

“Saya tidak menyentuh wang dengan tangan. Saya memakai sarung tangan.”

Masalahnya ialah sarung tangan itu kini menjadi permukaan yang telah menyentuh wang.

Sarung tangan melindungi tangan daripada sentuhan langsung, tetapi ia tidak menjadikan permukaan yang disentuh itu bersih.

8. BAGAIMANA PULA DENGAN TELEFON BIMBIT?

Prinsipnya sama.

Jika pengendali menggunakan telefon dengan sarung tangan dan kemudian terus menyediakan makanan, pencemaran yang berada pada telefon berpotensi dipindahkan kepada sarung tangan dan seterusnya kepada makanan atau peralatan.

Pengendali perlu memahami bahawa:

sarung tangan bukan perisai ajaib.

Apa sahaja yang disentuh oleh sarung tangan perlu dinilai berdasarkan risiko pencemaran.

9. ADAKAH MEMAKAI DUA LAPIS SARUNG TANGAN LEBIH SELAMAT?

Tidak semestinya.

Dua lapis sarung tangan tidak membetulkan tingkah laku pengendalian yang salah.

Jika lapisan luar menyentuh bahan tercemar kemudian menyentuh makanan, pencemaran masih boleh dipindahkan.

Keselamatan makanan bukan bergantung kepada berapa tebal lapisan di tangan.

Ia bergantung kepada:

penggunaan yang betul + pertukaran pada masa yang sesuai + kebersihan tangan + kawalan pencemaran silang.

10. SARUNG TANGAN BOLEH MEMBERIKAN RASA SELAMAT YANG PALSU

Ini antara perkara paling penting dalam topik ini.

Apabila tangan kosong terasa berminyak atau kotor, seseorang biasanya sedar bahawa tangannya perlu dibersihkan.

Apabila memakai sarung tangan, pengendali mungkin kurang menyedari keadaan permukaannya.

Sarung tangan masih kelihatan “bersih”, lalu digunakan untuk menyentuh banyak benda.

Akibatnya, sarung tangan boleh dipakai terlalu lama atau digunakan untuk terlalu banyak tugas.

Inilah sebab latihan tidak sepatutnya hanya mengajar:

“Pakai sarung tangan.”

Latihan perlu menerangkan:

bila digunakan, untuk tugas apa, bila perlu ditukar dan apa yang tidak boleh dilakukan semasa memakainya.

11. SARUNG TANGAN TIDAK MENGGANTIKAN PEMBASUHAN TANGAN

Inilah inti utama SSM-014.

Membasuh tangan dan memakai sarung tangan mempunyai fungsi yang berbeza.

Membasuh tangan bertujuan membersihkan tangan melalui proses pembersihan yang betul.

Sarung tangan pula bertindak sebagai penghalang fizikal apabila digunakan untuk tujuan yang sesuai.

Jadi kita tidak boleh berkata:

“Saya tidak perlu membasuh tangan kerana saya akan memakai sarung tangan.”

Kedua-duanya bukan pilihan antara satu sama lain.

Dalam keadaan yang memerlukan penggunaan sarung tangan, kebersihan tangan masih menjadi asas.

12. APAKAH KESILAPAN YANG SERING DILIHAT?

Antara amalan yang perlu dielakkan ialah:

• memakai sarung tangan terlalu lama;

• menggunakan sarung tangan yang sama untuk pelbagai tugas;

• menyentuh wang kemudian makanan;

• menggunakan telefon kemudian menyentuh makanan;

• mengendalikan bahan mentah kemudian makanan sedia dimakan;

• memakai sarung tangan pada tangan yang tidak bersih;

• menggunakan semula sarung tangan pakai buang; dan

• menganggap sarung tangan bermaksud tangan tidak perlu dibasuh.

Kesemua kesilapan ini mempunyai satu persamaan:

sarung tangan digunakan tanpa memahami tujuan sebenarnya.

13. APAKAH PERANAN USAHAWAN DAN PENYELIA?

Usahawan tidak cukup sekadar menyediakan sekotak sarung tangan dan menganggap isu kebersihan telah selesai.

Pekerja perlu memahami:

• bila sarung tangan diperlukan;

• jenis sarung tangan yang sesuai untuk tugas;

• cara memakai dan menanggalkannya;

• bila perlu ditukar;

• cara membuangnya; dan

• kepentingan kebersihan tangan sebelum dan selepas penggunaannya mengikut keadaan.

Penyelia pula perlu melihat amalan sebenar di tempat kerja.

Kadangkala pekerja mengetahui peraturan tetapi tabiat kerja sebenar berbeza.

Keselamatan makanan memerlukan:

KEMUDAHAN + PENGETAHUAN + AMALAN + PEMANTAUAN.

KESIMPULAN

Jadi, mengapakah sarung tangan tidak boleh menggantikan amalan membasuh tangan?

Kerana sarung tangan hanyalah satu penghalang fizikal.

Ia sendiri boleh tercemar apabila menyentuh bahan mentah, wang, telefon, sampah, muka atau permukaan yang tercemar.

Jika sarung tangan yang tercemar kemudian menyentuh makanan, pencemaran masih boleh berpindah.

Secara mudah:

SARUNG TANGAN BAHARU

↓

MENYENTUH SUMBER PENCEMARAN

↓

SARUNG TANGAN TERCEMAR

↓

MENYENTUH MAKANAN

↓

PENCEMARAN BOLEH BERPINDAH

Sebab itu sarung tangan mesti digunakan sebagai sebahagian daripada sistem kebersihan, bukannya sebagai pengganti kepada kebersihan tangan.

ULANG KAJI PENGENDALI MAKANAN

Apa yang perlu diingat?

1. Sarung tangan bukan pengganti membasuh tangan.
Kebersihan tangan tetap menjadi asas.

2. Sarung tangan juga boleh tercemar.
Perhatikan apa yang disentuh semasa memakainya.

3. Tukar sarung tangan apabila bertukar tugas atau apabila sarung tangan telah tercemar atau rosak.

4. Jangan gunakan sarung tangan pakai buang berulang kali sesuka hati.

5. Sarung tangan hanya membantu apabila pengendali menggunakannya dengan cara yang betul.

PESANAN UNCLE

“Sarung tangan yang dipakai pada tangan tidak menjadikan semua yang kita sentuh terus bersih.”

Jangan lihat sarung tangan sebagai simbol kebersihan.

Lihat bagaimana sarung tangan itu digunakan.

Sarung tangan yang bersih dan digunakan dengan betul boleh membantu pengendalian makanan.

Sarung tangan yang tercemar dan digunakan tanpa kawalan boleh menjadi satu lagi jalan pencemaran.

Jadi jangan hanya bertanya:

“Pekerja pakai sarung tangan atau tidak?”

Tanya juga:

“Apa yang disentuhnya dengan sarung tangan itu?”

BETULKAN YANG BIASA, BIASAKAN YANG BETUL.

KUDEN ACADEMY

Artikel ini disediakan sebagai bahan pengukuhan dan ulang kaji selepas Kursus Latihan Pengendali Makanan supaya peserta memahami bahawa penggunaan sarung tangan perlu disertai dengan kebersihan tangan dan amalan pengendalian makanan yang betul.

Kursus Latihan Pengendali Makanan secara dalam talian bersama Uncle Kuden

Selasa dan Khamis
9.00 pagi – 12.00 tengah hari
Yuran: RM50

Daftar melalui WhatsApp:

019-268 1620

Beri:

• Nama penuh

• No. kad pengenalan/pasport

• No. telefon (WhatsApp)

• Alamat penuh berserta poskod

• Tarikh pilihan kursus

KUDEN ACADEMY
BETULKAN YANG BIASA, BIASAKAN YANG BETUL.