APAKAH PERBEZAAN BAHAYA BIOLOGI, KIMIA DAN FIZIKAL?

Dalam keselamatan makanan, sesuatu bahan atau keadaan yang berpotensi menyebabkan kemudaratan kepada pengguna dikenali sebagai bahaya makanan (food hazard). Bahaya ini lazimnya dibahagikan kepada tiga kategori utama, iaitu biologi, kimia dan fizikal. Bahaya biologi melibatkan mikroorganisma patogen serta parasit, bahaya kimia melibatkan bahan seperti sisa racun perosak, bahan pencuci atau bahan kimia yang digunakan secara tidak betul, manakala bahaya fizikal melibatkan objek asing seperti serpihan kaca, logam dan plastik keras. Setiap kategori bahaya mempunyai punca dan kaedah kawalan yang berbeza.

Secara saintifik, bahaya biologi boleh menyebabkan penyakit melalui jangkitan atau penghasilan toksin. Bahaya kimia pula boleh menimbulkan kesan kesihatan bergantung pada jenis bahan, kepekatan dan tahap pendedahan pengguna. Bahaya fizikal lazimnya menyebabkan kecederaan seperti luka, tercekik atau kerosakan gigi. Penting juga difahami bahawa bahaya (hazard) tidak sama dengan risiko (risk). Bahaya ialah sesuatu yang berpotensi mendatangkan kemudaratan, manakala risiko mengambil kira kemungkinan kemudaratan itu berlaku serta tahap keseriusannya.

Oleh itu, pengusaha perlu mengenal pasti bahaya yang mungkin wujud pada setiap peringkat operasi, bermula daripada penerimaan bahan mentah sehingga makanan dihidangkan atau dipasarkan. Kawalan boleh melibatkan pemilihan pembekal yang sesuai, pemeriksaan bahan mentah, pengendalian bahan kimia yang betul, penyelenggaraan peralatan dan kawalan proses pengeluaran. Mengenal pasti kategori bahaya dengan tepat membantu pengusaha memilih langkah pencegahan yang benar-benar berkesan, bukan sekadar bergantung pada pemeriksaan rupa makanan.

—————————

“Bahaya makanan bukan hanya bakteria. Bahan kimia dan objek asing juga boleh mencederakan pengguna. Kenali setiap bahaya, fahami puncanya dan kawal sebelum makanan sampai ke tangan pelanggan.”

Pesanan Uncle Kuden
KUDEN ACADEMY

Kamarudin bin Hasim (Uncle Kuden)

Pemilik dan penceramah di Kuden Food Safety Academy, berkelulusan Diploma Teknologi Makanan dari ITM (1978) serta B.Sc. dan M.Sc. dalam bidang Food Science & Technology dari The University of Tennessee, USA. Dengan pengalaman luas di F&N, MARDI, Kementerian Kesihatan Malaysia dan sebagai bekas CEO Selangor Tropical Fruit Industries, beliau kini aktif berkongsi ilmu Keselamatan Makanan, Pembungkusan, Pemprosesan Makanan, GMP dan Halal melalui ceramah jemputan bersama RISDA, UPM, KKM, MARA dan pelbagai institusi lain.